Tháng 2 – Giữa mùa đông khắc nghiệt
Tháng 2 thường được xem là giai đoạn lạnh sâu của mùa đông tại Toyooka. Nhiệt độ trung bình nhiều ngày chỉ dao động quanh mức 0–5°C, và trong những đợt không khí lạnh mạnh, tuyết có thể phủ dày hàng chục centimet chỉ sau một đêm. Chính vì vậy, với mình, tháng 2 có lẽ là khoảng thời gian khắc nghiệt nhất – và mình nghĩ rằng ngay cả nhiều người dân địa phương cũng cảm nhận được điều đó.
Sốc nhiệt và những ngày xúc tuyết
Khi bước vào tháng 2, cảm giác về mùa đông ở đây với mình dường như kéo dài vô tận. Tuyết rơi dày từ cuối tháng 1, cái lạnh không còn là thoáng qua mà trở thành điều hiện diện mỗi ngày. Có những lúc mình chỉ mong sao mùa đông trôi qua thật nhanh.
Điều này có lẽ dễ hiểu với một người đã sống hơn 15 năm ở TP.HCM – nơi khí hậu ấm áp gần như quanh năm. Mùa đông ở Toyooka với mình giống như một “cú sốc nhiệt” thật sự, kéo theo những cơn sốt lên tới 38–40°C. Tháng 2 cũng là thời điểm tuyết rơi nhiều nhất: đi làm phải lái xe chậm hơn, dậy sớm hơn, và vào những đợt tuyết rơi dày, việc xúc tuyết trước khi rời nhà rồi lại tiếp tục khi trở về gần như trở thành một phần sinh hoạt bắt buộc.
Làm việc tại một khách sạn địa phương, những ngày tuyết rơi cũng là những ngày lao động vất vả nhất. Có những hôm mình phải ngâm mình trong cái lạnh suốt hai tiếng đồng hồ chỉ để dọn tuyết trước và xung quanh khu vực khách sạn. Mùa đông năm nào cũng tự tìm đến, dù muốn hay không. Và qua những mùa đông như vậy, mình nhận ra mình đã chịu lạnh tốt hơn, chịu vất vả tốt hơn – những điều trước đây mình chưa từng trải qua. Mình vẫn than, vẫn mệt, nhưng rồi vẫn tiếp tục. Có lẽ đó là cách mình dần thích nghi với những mùa đông dài ở đây.
Ấm áp trong căn nhà nhỏ
Nhưng mùa đông cũng có cái hay của nó. Cái lạnh bên ngoài khiến không khí bữa cơm gia đình sau giờ làm trở nên ấm áp hơn. Ngồi bên máy sưởi, trên tấm thảm nhiệt, cùng vợ con thưởng thức nồi lẩu nóng hổi. Có những lúc mình lôi chai rượu sake ra ủ nóng, nhâm nhi chậm rãi cho một bữa tối trọn vẹn. Mùa đông lạnh, nhưng mọi thứ bên trong lại thật ấm – và có lẽ đó là điều tuyệt vời nhất mà mùa đông mang lại.
Lễ Setsubun giữa mùa đông
Bên cạnh cái lạnh và những ngày tuyết dày, Tháng 2 ở Nhật còn có lễ Setsubun – một nét văn hoá rất đời thường nhưng lại mang nhiều ý nghĩa tinh thần. Ngày 3 tháng 2 hằng năm, người Nhật có tục ném đậu để xua đuổi quỷ dữ, với niềm tin rằng những điều xui rủi của năm cũ sẽ được đẩy ra ngoài, nhường chỗ cho may mắn và bình an.
Và trong gia đình mình, “con quỷ” năm đó chính là… mình. Đeo chiếc mặt nạ quỷ đỏ, mình vừa chạy vừa né những nắm đậu được vợ và con ném tới tấp, bị xua từ trong nhà ra tận ngoài cửa. Khi cánh cửa đóng lại, tiếng cười vẫn còn vang lên bên trong. Tục lệ này hầu như gia đình nào cũng làm, và bọn trẻ thì đặc biệt thích thú với trò ném đậu đầu năm ấy.
Giữa một mùa đông dài và khắc nghiệt, Setsubun giống như một khoảnh khắc vui vẻ, nhắc mọi người rằng dù bên ngoài còn lạnh giá, bên trong ngôi nhà vẫn có những tiếng cười rất ấm.
🎥 Mình có ghi lại khoảnh khắc Setsubun của gia đình trong một video ngắn:
👉 Xem video tại đây: Setsubun ở Nhật: Cuộc Chiến Ném Đậu Trong Gia Đình 👹🫘
Khi mùa đông ảnh hưởng đến cả nhịp sống
Tháng 2 không chỉ là cái lạnh, mà còn là sự gián đoạn và thay đổi nhịp sinh hoạt thường ngày. Bình thường mình lái xe đi làm chỉ mất khoảng 20–25 phút, nhưng vào những ngày tuyết dày, quãng đường ấy có thể kéo dài thành 40–45 phút, có khi gần một tiếng đồng hồ. Xe phải duy trì tốc độ 20–30 km/h vì mặt đường trơn trượt; chỉ cần thắng gấp hay xử lý vội vàng là rất dễ xảy ra tai nạn. Những việc vốn quen thuộc bỗng trở nên chậm chạp và căng thẳng hơn.
Đã có ít nhất hai lần JR phải thông báo ngừng hoặc hạn chế chạy tàu trong 1–2 ngày vì tuyết rơi quá dày. Điều đó kéo theo một loạt hệ quả: khách hủy đặt phòng vào phút chót, nhiều du khách đang lưu trú tại Kinosaki bị kẹt lại vì cả tàu lẫn xe buýt đều tạm dừng hoạt động. Có những vị khách buộc phải ở thêm một đêm ngoài kế hoạch – không phải vì họ muốn trải nghiệm thêm, mà đơn giản vì không thể rời đi. Từ góc nhìn của mình, ngoài vẻ đẹp của tuyết trắng, mùa đông còn là những khó khăn trong giao thông, trong vận hành và trong cả kế hoạch của từng gia đình, từng du khách.
Mùa cua tuyết và những ca làm dài
Mùa cua tuyết Matsuba (Matsuba kani) bắt đầu từ khoảng tháng 11, và đến tháng 2, Kinosaki vẫn đang trong giai đoạn đông khách nhất. Mọi người kéo nhau đến thị trấn để tắm onsen và thưởng thức thực đơn cua phong phú: từ sashimi cua tươi, cua nướng cho tới lẩu cua nghi ngút khói. Khách đông đồng nghĩa với thời gian làm việc dài hơn. Có những ngày mình làm đến 21–22 giờ đêm, sáng hôm sau lại vào ca từ 6 hoặc 8 giờ sáng. Tưởng tượng cảnh lái xe đêm về nhà giữa tuyết rơi dày, đường trơn trượt, xe bò chậm như rùa mới về tới nơi. Ngủ chưa kịp đủ giấc thì chuông báo thức lại vang lên cho ca sáng hôm sau. Mùa đông đã khắc nghiệt, nhưng nhịp làm việc trong những tháng cao điểm ấy cũng không hề kém hơn.
Có những ngày mình thật sự chỉ muốn tháo chạy khỏi công việc hiện tại. Nhưng rồi mình vẫn cố, vẫn hy vọng mùa đông sẽ qua nhanh, và mọi thứ rồi sẽ nhẹ nhàng hơn. Tháng 2 ở Toyooka có lẽ không phải lúc nào cũng khắc nghiệt như năm nay, nhưng với mình, đó luôn là tháng thử thách nhất của cả năm.
🔎 Bài viết này thuộc series Nhật Bản 12 Tháng – Một năm sống ở Nhật qua bốn mùa, lễ hội và những trải nghiệm đời thường. Xem bài tổng hợp tại đây: Một Năm Sống Ở Nhật – Bốn Mùa & Lễ Hội
Các bài viết chi tiết sẽ được cập nhật:
- Tháng 2 năm 2023 – Những ngày đầu tiên mình đặt chân đến Nhật (sẽ cập nhật sau)
- Bữa tối gia đình giữa mùa đông: Lẩu nóng và sake ủ ấm (sẽ cập nhật sau)
- Onsen và khu trượt tuyết mùa đông ở Toyooka (sẽ cập nhật sau)
Ghi chú: Một số thông tin về khí hậu và tình hình vận hành giao thông được tham khảo từ dữ liệu công khai của Japan Meteorological Agency (JMA) và thông báo mùa đông của JR West, kết hợp với quan sát thực tế trong quá trình sinh sống và làm việc tại địa phương.
