Con Nhút Nhát – Nên Lo Hay Nên Để Yên?
Khi Mình Bắt Đầu Nhận Ra Con Nhút Nhát
Thú thật là trước khi con chào đời, mình chưa từng có kinh nghiệm làm bố của một đứa trẻ.
Mình nghĩ đa phần mọi người cũng giống như vậy. Khi lên chức làm bố, ít ai thật sự có sự chuẩn bị đầy đủ – không phải về quần áo, dụng cụ hay nơi sinh nở, mà là sự chuẩn bị về tinh thần và kỹ năng cho thiên chức đó.
Bản thân mình khi nhìn lại cũng tự hỏi: lúc đó mình có từng nghĩ làm bố là như thế nào không? Mình sẽ là ông bố ra sao? Sẽ giáo dục con như thế nào?
Thành thật mà nói là… không. Khi ấy chỉ có một cảm giác duy nhất: à, mình sắp được làm bố. Còn mọi thứ khác thì để tới đâu hay tới đó. Ai cũng làm bố mẹ được thôi, có gì đâu mà phải nghĩ nhiều – mình đã từng nghĩ như vậy.
Chính vì không nghĩ tới, nên khi gặp những tình huống của con, mình thường phản ứng theo kinh nghiệm và bản năng. Nhiều lúc, mình cũng không biết điều mình làm là đúng hay sai. Có lẽ, nhiều cha mẹ cũng từng như vậy.
Mình là một ông bố khá “đặc biệt”. Không phải theo nghĩa hiểu con hay chăm con giỏi, mà là vì hai cha con chỉ thật sự gần nhau mỗi ngày khi con bắt đầu lên bốn tuổi. Từ lúc đó, mình mới có cơ hội quan sát con nhiều hơn – và cũng bắt đầu hiểu rằng, làm bố khó hơn mình tưởng rất nhiều.
Con mình là một cậu bé hơi nhút nhát, nhưng rất dễ thương và có khả năng giao tiếp tốt. Con thích trò chuyện với người thân trong gia đình, nhưng khi gặp người lạ thì cực kỳ ngượng ngùng. Ở trường, mỗi khi có những sự kiện như văn nghệ, con thường tỏ ra không thoải mái.
Có một buổi biểu diễn ở trường khiến mình nhớ mãi. Khi các bạn cùng lớp hào hứng bước lên sân khấu, con mình lại quấn lấy cô giáo. Từ vai trò một diễn viên, con trở thành… khán giả ngồi ngay trên sân khấu nhìn các bạn biểu diễn.
Lúc đó, mình có một cảm giác rất lạ. Một chút thất vọng – và ngay sau đó là sự bối rối. Tại sao mình lại thất vọng? Mình đang kỳ vọng điều gì ở một cậu bé mới bốn tuổi?
Khi nhìn quanh, thấy những đứa trẻ khác tự tin và hoạt náo, mình bắt đầu lo lắng. Con mình có vẻ nhút nhát hơn. Khác biệt hơn. Và mình chợt nhận ra: có lẽ, vấn đề không chỉ nằm ở con, mà còn ở việc mình chưa biết phải tiếp cận sự khác biệt đó như thế nào.
Nếu bạn cũng từng rơi vào tình huống giống như mình, bạn sẽ làm gì?
Cái Khó Không Nằm Ở Con
Sau buổi biểu diễn hôm đó, mình mang theo một cảm giác lo lắng rất rõ. Nhưng khi bình tĩnh nhìn lại, mình nhận ra: sự lo lắng ấy không hoàn toàn đến từ con.
Thành thật mà nói, lúc đó mình đã kỳ vọng con sẽ hoàn thành buổi biểu diễn “ra trò”, giống như nhiều đứa trẻ khác. Một kỳ vọng rất bản năng của người lớn – và cũng là một sự so sánh thiếu công bằng với một cậu bé mới bốn tuổi, vẫn đang trong quá trình phát triển.
Mình bắt đầu tự hỏi:
- Liệu mình có thật sự hiểu con đang nghĩ gì không?
- Con nhút nhát, hay đơn giản là con không thích biểu diễn?
- Hay còn những lý do khác mà mình chưa kịp nhìn thấy?
Nhưng ở thời điểm đó, mình không nghĩ được xa đến vậy. Cảm giác chiếm ưu thế nhất vẫn là: lo. Lo vì thấy con có vẻ nhút nhát hơn những đứa trẻ cùng trang lứa. Lo vì con không giống với hình ảnh “một đứa trẻ nên có” trong suy nghĩ của mình.
Và chính lúc đó, mình chợt nhận ra một điều khiến bản thân bối rối hơn cả: mình đang lo cho con, hay là đang lo cho kỳ vọng của chính mình?
Có thể, cái khó trong câu chuyện này không nằm ở việc con nhút nhát hay không. Mà nằm ở chỗ: mình chưa thật sự phân biệt được đâu là nỗi sợ của con, và đâu là nỗi sợ của chính mình khi làm một ông bố.
Nhút nhát không hẳn là vấn đề. Nhưng nếu chỉ “để yên” mà không hiểu, có lẽ cũng chưa đủ.
Nhút Nhát Có Thật Sự Là Vấn Đề?
Có một lúc, mình tự hỏi: liệu nhút nhát có thật sự là một vấn đề không?
Bản thân mình khi còn nhỏ cũng là một đứa trẻ khá nhút nhát. Nhìn lại quãng thời gian đó, mình không thấy nó là một điều gì sai. Nó chỉ đơn giản là một phần trong quá trình trưởng thành – một quá trình mà mỗi người đi qua theo cách rất khác nhau.
Vậy mà khi đứng ở vai trò một người bố, mình lại mang theo rất nhiều suy nghĩ của người lớn. Những trải nghiệm, những va chạm của ông bố gần U40 khiến mình vô thức áp chúng lên con – một đứa trẻ mới chỉ bốn tuổi.
Mình bắt đầu nhận ra, có thể sự lo lắng của mình không đến từ việc con nhút nhát, mà đến từ việc mình quên mất rằng con cũng đang đi trên hành trình rất riêng của con.
Không phải đứa trẻ nào cũng thích đứng trước đám đông.
Không phải đứa trẻ nào cũng thoải mái khi bị chú ý hay bị nhìn vào.
Có những đứa trẻ cần thời gian, cần cảm giác an toàn, rồi mới dám bước ra.
Nhìn theo cách đó, liệu nhút nhát có còn là một vấn đề để phải lo lắng?
Hay nó là một dấu hiệu để mình dừng lại và quan sát nhiều hơn?
Quan sát xem con đang cần thời gian,
hay đang cần một người ở bên đủ kiên nhẫn để chờ con sẵn sàng?
Bài viết này là một phần trong hành trình sống tại Nhật – nơi mình ghi lại những suy nghĩ và trải nghiệm khi đồng hành cùng con, chậm rãi quan sát và học cách hiểu con hơn mỗi ngày.
Những bài viết trong cùng hành trình này sẽ được cập nhật và tổng hợp tại đây:
Câu Chuyện Về Riki
— Bean JP
Toyooka, Hyogo, Nhật Bản
